Hệ số nhân tài khóa và khủng hoảng tài chính: Bằng chứng tái lập đa nền tảng tại Hoa Kỳ
1. Giới thiệu và tóm tắt nghiên cứu gốc
1.1. Bối cảnh lý thuyết và cơ chế khuếch đại khủng hoảng tài chính
Trong kinh tế học vĩ mô hiện đại, hiệu lực của chính sách tài khóa phụ thuộc sâu sắc vào trạng thái sức khỏe của bảng cân đối kế toán ngân hàng và hộ gia đình. Các mô hình chuẩn mực về ngưỡng giới hạn lãi suất bằng không như Christiano, Eichenbaum và Rebelo (2011) và Ramey và Zubairy (2018) nhấn mạnh cơ chế chính sách tiền tệ thụ động giúp khuếch đại số nhân chi tiêu công, nhưng phần lớn bỏ qua kênh vỡ nợ thế chấp và đổ vỡ trung gian tài chính mang tính phi tuyến cao. Ngược lại, văn liệu về chính sách tín dụng phi truyền thống như Gertler và Karadi (2011) cho thấy khi vốn tự có của ngân hàng bị bào mòn dưới áp lực tổn thất tài sản, việc can thiệp trực tiếp vào khu vực tài chính có khả năng giải tỏa nút thắt cung tín dụng nhanh hơn nhiều so với kích thích tổng cầu đơn thuần.
Công trình của Faria-e-Castro (2024) trên tạp chí The Review of Economics and Statistics tổng hợp hai nhánh lý thuyết này vào một mô hình cân bằng tổng thể động ngẫu nhiên phi tuyến toàn cục gồm 11 biến trạng thái cho nền kinh tế Hoa Kỳ. Nền tảng lý thuyết kết hợp đồng thời vỡ nợ nội sinh ở khu vực hộ gia đình đi vay lẫn khu vực ngân hàng nhận tiền gửi, ràng buộc tỷ lệ vay tối đa theo giá trị tài sản thế chấp, quy tắc an toàn vốn ngân hàng, ngưỡng giới hạn lãi suất bằng không, và bộ lọc hạt hai bước để phục hồi quỹ đạo trạng thái thực tế giai đoạn 2000–2015. Qua đó, nghiên cứu gốc định lượng rằng gói chính sách tài khóa và cứu trợ năm 2008–2013 đã ngăn chặn mức suy giảm tiêu dùng tích lũy tương đương tiêu dùng quý dừng, đồng thời xếp hạng số nhân hiện giá 20 quý cực đại theo thứ tự bảo lãnh nợ , chuyển giao hộ gia đình , bơm vốn ngân hàng và mua sắm chính phủ .
1.2. Phạm vi lưu trữ công khai và phương châm tái lập
Kho dữ liệu tái lập công khai doi:10.7910/DVN/RAXNSH bao gồm 291 tệp mã nguồn phân bổ trên một kịch bản đồ họa Stata và 290 tệp MATLAB trải dài qua mô hình cơ sở, mô hình ước lượng chính sách tài khóa, bộ lọc hạt hai bước cho tỷ lệ vỡ nợ và chênh lệch TED, cùng các thư mục phân tích độ nhạy về quy tắc Taylor, độ bền vững chính sách, phản ứng thuế và chính sách nội sinh. Toàn bộ số liệu kinh tế lượng thực chứng được trích xuất hoàn toàn xác định từ các bảng dữ liệu thực đo của tác giả mà không sử dụng bất kỳ chuỗi mô phỏng nhân tạo nào. Trên cơ sở dữ liệu gốc chuẩn hóa, nghiên cứu xây dựng và kiểm chứng chéo đồng thời mười hai đặc tả hồi quy kinh tế lượng trên bốn hệ thống thực thi độc lập gồm Stata 18 MP, R 4.3.1, Python 3.13 và dịch vụ EcoData MCP trực tuyến, kết hợp đối chiếu trực tiếp các tham số hiệu chuẩn cấu trúc từ mã nguồn MATLAB gốc.
2. Dữ liệu và phương pháp kinh tế lượng
2.1. Cấu trúc dữ liệu lịch sử Hoa Kỳ 1987–2015 và đo lường công cụ tài khóa
Chuỗi dữ liệu thực nghiệm hợp nhất ba tệp gốc trong kho lưu trữ là full_data.dta gồm 49 biến, full_data.csv bổ sung biến tỷ lệ vỡ nợ thế chấp toàn quốc defrate_all, và house_prices.csv chứa chuỗi chu kỳ giá nhà thực tế theo quý từ quý I năm 1987 đến quý IV năm 2015 với tổng số quan sát lịch sử hoàn chỉnh. Bên cạnh các chuỗi vĩ mô khử xu hướng theo cả hai phương pháp hồi quy trễ của Hamilton (2018) và bộ lọc hai chiều của Hodrick và Prescott (1997), bộ dữ liệu tích hợp đầy đủ bốn công cụ tài khóa quy đổi theo phần trăm tổng sản phẩm quốc nội danh nghĩa năm 2007 gồm mua sắm chính phủ G_Y, chuyển giao cho hộ gia đình Tb_Y, bơm vốn chủ sở hữu ngân hàng xk_level_Y, bảo lãnh nợ ngoài FDIC sd_level_Y và tổng bảo lãnh bao gồm chương trình bảo lãnh thanh khoản tạm thời của FDIC sd_level_fdic_Y, cùng đường dẫn rời rạc hai trạng thái Markov trích xuất từ pol_paths.mat.
| Chỉ tiêu mô tả | Số quan sát | Trung bình toàn mẫu | Độ lệch chuẩn | Trung bình bình thường | Trung bình căng thẳng | Trung bình hậu 2000 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Tiêu dùng thực chu kỳ Hamilton | 116 | 0.0556 | 2.4823 | 0.5699 | -0.5018 | -0.2329 |
| Tiêu dùng thực chu kỳ HP nhân 100 | 116 | -0.0012 | 0.9616 | 0.0367 | -0.0421 | 0.0140 |
| Sản lượng thực chu kỳ Hamilton | 116 | 0.0785 | 2.7098 | 0.8135 | -0.7150 | -0.1200 |
| Năng suất tổng hợp TFP khử xu hướng | 116 | 0.1031 | 1.7007 | 0.0560 | 0.1679 | 0.5170 |
| Giá nhà thực chu kỳ Hamilton | 116 | -0.2938 | 5.3599 | 1.1229 | -1.8886 | 0.4514 |
| Tỷ lệ vỡ nợ thế chấp toàn quốc | 116 | 3.6077 | 1.6534 | 3.0238 | 4.2078 | 3.3847 |
| Chênh lệch lãi suất TED | 116 | 0.5870 | 0.4234 | 0.4468 | 0.7353 | 0.4506 |
| Chênh lệch tín dụng doanh nghiệp Baa | 116 | 2.3220 | 0.7437 | 2.0078 | 2.6620 | 2.7012 |
| Chênh lệch thương phiếu ABCP | 60 | 0.3730 | 0.4308 | 0.2959 | 0.4452 | 0.3730 |
| Dư nợ hộ gia đình trên GDP | 116 | 61.7233 | 22.7731 | 61.9288 | 62.0946 | 80.1585 |
| Dư nợ công trên GDP | 116 | 44.4360 | 19.4344 | 45.1821 | 44.0040 | 54.6374 |
| Mua sắm chính phủ trên GDP 2007 | 116 | 0.0847 | 0.2373 | 0.0535 | 0.1202 | 0.1535 |
| Chuyển giao hộ gia đình trên GDP 2007 | 116 | 0.1254 | 0.4171 | 0.0548 | 0.2046 | 0.2272 |
| Bơm vốn TARP trên GDP 2007 | 116 | 0.1937 | 0.9648 | 0.0185 | 0.3883 | 0.3510 |
| Bảo lãnh ngoài FDIC trên GDP 2007 | 116 | 0.2520 | 0.7000 | 0.1203 | 0.4004 | 0.4568 |
| Tổng bảo lãnh gồm FDIC trên GDP 2007 | 116 | 2.0618 | 4.0821 | 1.2336 | 3.0027 | 3.7370 |
Ghi chú: Trạng thái căng thẳng tài chính ở các cột so sánh phân định theo kỳ trễ một quý có chênh lệch TED đạt tối thiểu điểm phần trăm hoặc chênh lệch Baa đạt tối thiểu điểm phần trăm trên quan sát có độ trễ hợp lệ; Chuỗi abcp_spread bắt đầu ghi nhận từ 2001Q1 với 60 quan sát.

Hình 1 minh họa hai nét đặc trưng cấu trúc quyết định phương án nhận dạng trong mô hình. Thứ nhất, sau cú sốc sụp đổ ngân hàng Lehman Brothers vào quý III năm 2008 khi chênh lệch liên ngân hàng TED đạt đỉnh điểm phần trăm và chênh lệch tín dụng doanh nghiệp Baa chạm điểm phần trăm, tỷ lệ vỡ nợ thế chấp tích tụ độ trễ dai dẳng và chỉ lập đỉnh vào quý I năm 2010. Thứ hai, quy mô các gói cứu trợ bảng cân đối vượt xa kích thích tài khóa truyền thống: bơm vốn TARP lập đỉnh GDP năm 2007 ngay quý IV năm 2008, còn tổng bảo lãnh nợ khu vực tài chính gồm FDIC lên tới GDP vào quý I năm 2009 và đạt đỉnh GDP vào đầu năm 2012.
2.2. Đặc tả mô hình kinh tế lượng và quy luật chuyển tiếp chính sách
Trên cửa sổ ước lượng chính sách 2000Q1–2015Q4 gồm quý trong fp_estimation.m, hệ số bền vững của bơm vốn ngân hàng và bảo lãnh nợ được ước lượng từ phương trình hồi quy động lực tích lũy quy đổi theo tỷ lệ sản lượng trên vốn chủ sở hữu và tiền gửi ở trạng thái dừng tất định:
Trong đó:
- : tỷ lệ dư nợ bơm vốn ngân hàng còn hiệu lực trên vốn chủ sở hữu ngân hàng tại quý ;
- : dòng bơm vốn chủ sở hữu mới trên vốn chủ sở hữu ngân hàng ở kỳ ;
- : hằng số chặn của phương trình động lực bơm vốn và bảo lãnh nợ;
- : tham số độ bền vững hàng quý của chương trình bơm vốn và bảo lãnh tín dụng;
- : tỷ lệ dư nợ được chính phủ bảo lãnh trên tổng tiền gửi ngân hàng ở quý ;
- : mức tăng dương ròng của quy mô bảo lãnh nợ mới phát sinh tại quý ;
- : nhiễu hồi quy ngẫu nhiên tại thời điểm cho phép ước lượng đồng nhất với cả phiên bản không gồm và có gồm bảo lãnh FDIC là .
Để kiểm định trực tiếp cơ chế truyền dẫn thực nghiệm giữa tài khóa, giá tài sản thế chấp và căng thẳng tài chính trên chuỗi dài 1987Q2–2015Q4 với , mô hình tiêu điểm phản ứng tiêu dùng thực theo chu kỳ Hamilton được thiết lập ở dạng hồi quy tự hồi quy phân phối trễ:
Trong đó:
- : độ lệch chu kỳ tiêu dùng thực theo bộ lọc Hamilton tại quý tính bằng phần trăm;
- : hệ số chặn và hệ số tự hồi quy bậc một của chu kỳ tiêu dùng thực;
- : hệ số truyền dẫn và chuỗi năng suất nhân tố tổng hợp điều chỉnh hệ số sử dụng công suất đã khử xu hướng tại quý ;
- : hệ số tác động và tỷ lệ vỡ nợ thế chấp toàn quốc trễ một quý;
- : hệ số truyền dẫn thanh khoản và chênh lệch lãi suất liên ngân hàng TED trễ một quý;
- : hệ số tài sản bảo đảm và độ lệch chu kỳ giá nhà thực tế theo bộ lọc Hamilton trễ một quý;
- : hệ số đòn bẩy và tỷ lệ dư nợ hộ gia đình trên GDP danh nghĩa trễ một quý;
- : các hệ số phản ứng cùng quy mô mua sắm chính phủ và chuyển giao hộ gia đình tính theo phần trăm GDP năm 2007 tại quý ;
- : các hệ số tác động cùng quy mô bơm vốn ngân hàng TARP và tổng bảo lãnh nợ bao gồm FDIC tính theo phần trăm GDP năm 2007 ở quý ;
- : phần dư ngẫu nhiên tại quý .
Song song đó, phương trình ổn định chênh lệch tín dụng bao gồm chênh lệch trái phiếu doanh nghiệp Baa, chênh lệch thương phiếu ABCP và tỷ lệ vỡ nợ thế chấp kiểm định vai trò ổn định thị trường của các gói can thiệp khu vực tài chính:
Trong đó:
- : biến phản ứng căng thẳng tài chính tại quý tương ứng với chênh lệch Baa, chênh lệch ABCP hoặc tỷ lệ vỡ nợ thế chấp;
- : hệ số chặn và độ dai dẳng trễ một quý của chỉ báo căng thẳng tài chính;
- : các hệ số truyền dẫn vĩ mô và thế chấp từ TED trễ, vỡ nợ trễ, năng suất TFP, giá nhà và đòn bẩy hộ gia đình;
- : tác động trễ một quý của mua sắm công, chuyển giao hộ, bơm vốn ngân hàng và bảo lãnh FDIC lên áp lực thị trường tài chính;
- : sai số ngẫu nhiên ở quý .
3. Kết quả tái lập đa nền tảng
3.1. Đối chiếu trực tiếp mô hình tiêu điểm và mười hai đặc tả thực nghiệm
Bảng 2 trình bày kết quả tái lập hoàn chỉnh cho mô hình tiêu điểm phản ứng tiêu dùng thực Hamilton trên quý với . Toàn bộ mười một tham số ước lượng và sai số chuẩn HC1 đều khớp tuyệt đối đến bốn chữ số thập phân giữa Stata 18 MP, R 4.3.1, Python 3.13 và dịch vụ EcoData MCP trực tuyến, đạt mức sai lệch tương đối tối đa . Mua sắm chính phủ trễ một quý đạt hệ số với sai số HC1 bằng và , chứng tỏ chi tiêu công mở rộng chu kỳ tiêu dùng đáng kể khi đã kiểm soát vỡ nợ thế chấp, chu kỳ giá nhà và đòn bẩy hộ gia đình. Đồng thời, ba biến ma sát tài chính đều tác động đúng dấu lý thuyết ở mức ý nghĩa : vỡ nợ thế chấp kéo giảm tiêu dùng , chu kỳ giá nhà hỗ trợ tiêu dùng , và gánh nặng dư nợ hộ gia đình trên GDP kìm hãm tiêu dùng .
| Biến giải thích và chỉ tiêu mô hình | Stata 18 MP | R 4.3.1 | Python 3.13 | EcoData MCP | Sai số OLS | Sai số HAC | Độ lệch tối đa |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Hệ số trễ chu kỳ tiêu dùng | 0.6368 (0.0739) | 0.6368 (0.0739) | 0.6368 (0.0739) | 0.6368 (0.0739) | 0.0823 | 0.0802 | 0.0000% |
| Năng suất tổng hợp đã khử xu hướng | -0.0029 (0.0627) | -0.0029 (0.0627) | -0.0029 (0.0627) | -0.0029 (0.0627) | 0.0643 | 0.0622 | 0.0000% |
| Tỷ lệ vỡ nợ thế chấp trễ một quý | -0.4733 (0.1405) | -0.4733 (0.1405) | -0.4733 (0.1405) | -0.4733 (0.1405) | 0.1642 | 0.1866 | 0.0000% |
| Chênh lệch liên ngân hàng trễ một quý | 0.4127 (0.3958) | 0.4127 (0.3958) | 0.4127 (0.3958) | 0.4127 (0.3958) | 0.3335 | 0.3722 | 0.0000% |
| Chu kỳ giá nhà Hamilton trễ một quý | 0.0953 (0.0318) | 0.0953 (0.0318) | 0.0953 (0.0318) | 0.0953 (0.0318) | 0.0285 | 0.0288 | 0.0000% |
| Dư nợ hộ gia đình trên GDP trễ một quý | -0.0258 (0.0078) | -0.0258 (0.0078) | -0.0258 (0.0078) | -0.0258 (0.0078) | 0.0085 | 0.0085 | 0.0000% |
| Mua sắm chính phủ trễ một quý | 3.3502 (0.9975) | 3.3502 (0.9975) | 3.3502 (0.9975) | 3.3502 (0.9975) | 0.9433 | 0.9498 | 0.0000% |
| Chuyển giao hộ gia đình trễ một quý | -0.3929 (0.2850) | -0.3929 (0.2850) | -0.3929 (0.2850) | -0.3929 (0.2850) | 0.4042 | 0.2687 | 0.0000% |
| Bơm vốn ngân hàng TARP trễ một quý | -0.0582 (0.1206) | -0.0582 (0.1206) | -0.0582 (0.1206) | -0.0582 (0.1206) | 0.1389 | 0.1031 | 0.0000% |
| Bảo lãnh nợ gồm FDIC trễ một quý | 0.0286 (0.0423) | 0.0286 (0.0423) | 0.0286 (0.0423) | 0.0286 (0.0423) | 0.0519 | 0.0460 | 0.0000% |
| Hệ số chặn | 2.8372 (0.7081) | 2.8372 (0.7081) | 2.8372 (0.7081) | 2.8372 (0.7081) | 0.8970 | 0.9333 | 0.0000% |
| Số quan sát | 115 | 115 | 115 | 115 | 115 | 115 | 0% |
| Hệ số xác định | 0.8560 | 0.8560 | 0.8560 | 0.8560 | 0.8560 | 0.8560 | 0.0000% |
Ghi chú: Mô hình 1 ước lượng độ lệch chu kỳ tiêu dùng thực theo bộ lọc Hamilton giai đoạn 1987Q2–2015Q4; Các cột Stata 18 MP, R 4.3.1, Python 3.13 và EcoData MCP sử dụng sai số chuẩn vững HC1 trong ngoặc đơn; Các cột Sai số OLS và Sai số HAC bốn độ trễ trình bày sai số chuẩn đối chứng để so sánh độ nhạy tự tương quan; Ký hiệu mức ý nghĩa thống kê theo HC1 là , , .
Để bao phủ đồng bộ cả phần ước lượng tham số cấu trúc gốc trong MATLAB lẫn toàn bộ kênh ổn định vĩ mô và tài chính, Bảng 3 đối chiếu mười hai đặc tả thực nghiệm xuyên suốt ba môi trường lập trình và máy chủ EcoData MCP. Trên toàn bộ mười hai mô hình, sai lệch tối đa giữa Stata, R và Python bằng đúng , đồng thời các mô hình gửi qua EcoData MCP khớp đến từng chữ số thập phân với sai lệch cao nhất chỉ . Các ước lượng độ bền vững gốc từ fp_estimation.m tại Mô hình 5 và Mô hình 7 lần lượt đạt và ở , sát ngưỡng hiệu chuẩn cấu trúc với sai lệch và với sai lệch .
| Đặc tả mô hình và biến tiêu điểm | Cỡ mẫu | Giá trị | Stata 18 MP | R 4.3.1 | Python 3.13 | Sai lệch (%) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Mô hình 1 — Tiêu dùng thực Hamilton: mua sắm chính phủ | 115 | 0.8560 | 3.3502 (0.9975) | 3.3502 (0.9975) | 3.3502 (0.9975) | 0.0000% |
| Mô hình 2 — Tiêu dùng thực HP: mua sắm chính phủ | 115 | 0.7635 | 1.0588 (0.3446) | 1.0588 (0.3446) | 1.0588 (0.3446) | 0.0000% |
| Mô hình 3 — Sản lượng thực Hamilton: bơm vốn ngân hàng | 115 | 0.8742 | 0.2531 (0.1465) | 0.2531 (0.1465) | 0.2531 (0.1465) | 0.0000% |
| Mô hình 4 — Sản lượng thực HP: bơm vốn ngân hàng | 115 | 0.8060 | 0.1320 (0.0774) | 0.1320 (0.0774) | 0.1320 (0.0774) | 0.0000% |
| Mô hình 5 — Bền vững bơm vốn TARP: hệ số tự hồi quy | 63 | 0.9875 | 0.9446 (0.0155) | 0.9446 (0.0155) | 0.9446 (0.0155) | 0.0000% |
| Mô hình 6 — Bền vững bảo lãnh ngoài FDIC: tự hồi quy | 63 | 0.9881 | 0.9041 (0.0156) | 0.9041 (0.0156) | 0.9041 (0.0156) | 0.0000% |
| Mô hình 7 — Bền vững bảo lãnh gồm FDIC: tự hồi quy | 63 | 0.9411 | 0.9131 (0.0633) | 0.9131 (0.0633) | 0.9131 (0.0633) | 0.0000% |
| Mô hình 8 — Quá trình năng suất TFP: hệ số tự hồi quy | 115 | 0.8539 | 0.9335 (0.0316) | 0.9335 (0.0316) | 0.9335 (0.0316) | 0.0000% |
| Mô hình 9 — Chênh lệch tín dụng Baa: bơm vốn ngân hàng | 115 | 0.8625 | -0.1731 (0.0848) | -0.1731 (0.0848) | -0.1731 (0.0848) | 0.0000% |
| Mô hình 10 — Chênh lệch thương phiếu ABCP: bơm vốn | 59 | 0.8226 | -0.2118 (0.0507) | -0.2118 (0.0507) | -0.2118 (0.0507) | 0.0000% |
| Mô hình 11 — Tỷ lệ vỡ nợ thế chấp: chu kỳ giá nhà | 115 | 0.9914 | -0.0165 (0.0043) | -0.0165 (0.0043) | -0.0165 (0.0043) | 0.0000% |
| Mô hình 12 — Tương tác căng thẳng tài chính: giá nhà | 115 | 0.8404 | 0.0863 (0.0324) | 0.0863 (0.0324) | 0.0863 (0.0324) | 0.0000% |
Ghi chú: Mười hai đặc tả được thực thi đồng thời từ tệp dữ liệu chuẩn hóa duy nhất với sai số chuẩn vững HC1 trong ngoặc đơn; Các mô hình 1, 2, 3, 5, 7, 9 và 10 đồng thời được kiểm chứng trực tiếp trên máy chủ EcoData MCP với kết quả trùng khớp trở xuống và zero lệnh gọi mô hình ngôn ngữ phía máy chủ; Ký hiệu mức ý nghĩa thống kê bởi , , .
4. Kiểm định chẩn đoán mở rộng và độ nhạy
4.1. Độ nhạy bộ lọc Hamilton–HP và suy luận chuẩn vững HC1 so với Newey–West HAC
Một đóng góp phương pháp luận quan trọng của kho mã nguồn gốc là việc tác giả chuyển biến quan sát tiêu dùng trong bộ lọc hạt từ bộ lọc hai chiều của Hodrick và Prescott (1997) sang bộ lọc hồi quy một phía của Hamilton (2018) nhằm tránh làm mượt nhân tạo quanh điểm gãy khủng hoảng năm 2008. Hình 2 và Bảng 4 lượng hóa tác động kinh tế lượng của chuyển đổi này cũng như sự khác biệt giữa sai số chuẩn OLS cổ điển, HC1 theo White (1980) và Newey–West HAC bốn độ trễ theo Newey và West (1987) tính theo công thức ma trận hiệp phương sai trọng số hạt nhân Bartlett:
Trong đó:
- : ma trận hiệp phương sai Newey–West hiệu chỉnh đồng thời phương sai thay đổi và tự tương quan bậc ;
- : cỡ mẫu thực thi và số tham số ước lượng bao gồm hệ số chặn;
- : ma trận biến giải thích đầy đủ hạng cột;
- : ma trận hiệp phương sai mẫu của tích số biến giải thích và phần dư tại độ trễ không và độ trễ .

Đối chiếu giữa Mô hình 1 và Mô hình 2 cho thấy sử dụng bộ lọc Hodrick–Prescott làm giảm hệ số giải thích từ xuống , thu hẹp ước lượng tác động mua sắm công xuống chỉ còn , làm mất ý nghĩa thống kê của tỷ lệ vỡ nợ thế chấp từ xuống và giá nhà từ xuống , đồng thời làm kiểm định Ramsey RESET bậc hai bác bỏ dạng hàm đúng ở so với của bộ lọc Hamilton. Tương tự ở chuỗi sản lượng thực, bơm vốn ngân hàng ở Mô hình 3 đạt với sai số HAC bốn độ trễ bằng và , cao gần gấp đôi mức ở Mô hình 4 dưới bộ lọc HP. Về suy luận thống kê, kiểm định Breusch–Pagan phát hiện phương sai thay đổi rất mạnh trong phương trình bền vững bảo lãnh FDIC với và các phương trình chênh lệch Baa lẫn ABCP với , khiến sai số chuẩn HC1 ở Mô hình 7 phình gấp lần sai số OLS giản lược và ở Mô hình 9 phình gấp lần.
| Đặc tả mô hình | Sai số OLS | Sai số HC1 | Sai số HAC | Breusch–Pagan | Breusch–Godfrey | Ramsey RESET | Giá trị xác định |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Mô hình 1 — Tiêu dùng Hamilton | 0.9433 | 0.9975 | 0.9498 | 0.6122 | 0.0003 | 0.8148 | 0.0006 |
| Mô hình 2 — Tiêu dùng HP | 0.4473 | 0.3446 | 0.3582 | 0.0824 | 0.0057 | 0.0151 | 0.0039 |
| Mô hình 3 — Sản lượng Hamilton | 0.1513 | 0.1465 | 0.1088 | 0.4765 | 0.0209 | 0.3425 | 0.0220 |
| Mô hình 4 — Sản lượng HP | 0.0815 | 0.0774 | 0.0642 | 0.8966 | 0.6369 | 0.7388 | 0.0424 |
| Mô hình 5 — Bền vững bơm vốn | 0.0136 | 0.0155 | 0.0135 | 0.2637 | 0.0123 | 0.4469 | 0.0000 |
| Mô hình 6 — Bền vững ngoài FDIC | 0.0127 | 0.0156 | 0.0120 | 0.0776 | 0.0025 | 0.6093 | 0.0000 |
| Mô hình 7 — Bền vững gồm FDIC | 0.0292 | 0.0633 | 0.0568 | 0.0151 | 0.9784 | 0.0564 | 0.0000 |
| Mô hình 8 — Năng suất TFP AR(1) | 0.0363 | 0.0316 | 0.0343 | 0.5970 | 0.7133 | 0.2340 | 0.0000 |
| Mô hình 9 — Chênh lệch Baa | 0.0434 | 0.0848 | 0.0518 | 0.0001 | 0.0003 | 0.0731 | 0.0012 |
| Mô hình 10 — Chênh lệch ABCP | 0.0393 | 0.0507 | 0.0507 | 0.0001 | 0.0091 | 0.1119 | 0.0001 |
| Mô hình 11 — Vỡ nợ thế chấp | 0.0042 | 0.0043 | 0.0049 | 0.0808 | 0.0001 | 0.4227 | 0.0012 |
| Mô hình 12 — Tương tác khủng hoảng | 0.0267 | 0.0324 | 0.0286 | 0.1956 | 0.0092 | 0.9558 | 0.0032 |
Ghi chú: Các cột Breusch–Pagan, Breusch–Godfrey bậc bốn và Ramsey RESET báo cáo giá trị xác suất kiểm định; Cột cuối báo cáo giá trị xác suất của biến tiêu điểm tương ứng theo sai số chuẩn hiệu chỉnh Newey–West HAC bốn độ trễ.
4.2. Kiểm định ổn định tín dụng, chọn lọc biến không quan sát và bộ lọc Markov
Hình 3 tổng hợp trực quan cơ chế truyền dẫn ổn định chênh lệch tín dụng kèm đường cong độ nhạy trước biến không quan sát của Oster (2019) theo công thức xác định cận tiệm cận :
Trong đó:
- : hệ số hiệu chỉnh chệch chọn lọc ở mức cường độ chọn lọc ;
- : ước lượng hệ số và mức độ phù hợp từ mô hình đầy đủ biến kiểm soát;
- : ước lượng hệ số và mức độ phù hợp từ mô hình đơn biến không có biến kiểm soát;
- : tỷ số cường độ tương quan giữa yếu tố không quan sát được và biến giải thích quan sát được;
- : ngưỡng giải thích cực đại lý thuyết bằng .

Một phát hiện kinh tế lượng sâu sắc từ Hình 3 Panel B là hiện tượng phản ứng nghịch chu kỳ trong hồi quy thô không biến kiểm soát: khi chưa kiểm soát căng thẳng tài chính, hệ số thô của mua sắm chính phủ trên tiêu dùng bằng và của bơm vốn ngân hàng trên chênh lệch Baa bằng do chính phủ giải ngân kích thích đúng lúc suy thoái sâu và chênh lệch tín dụng bùng phát. Khi đưa đầy đủ trạng thái vĩ mô vào Mô hình 1 và Mô hình 9, dấu hệ số đảo chiều thành và , khiến tỷ số Oster mang giá trị và còn hệ số điều chỉnh tại tăng mạnh hơn tới cho mua sắm công, cho tác động giảm chênh lệch Baa của bơm vốn và cho chênh lệch ABCP. Đối với kênh kéo giảm tiêu dùng của vỡ nợ thế chấp, hệ số vẫn giữ nguyên dấu âm với và , bác bỏ giả thuyết kết quả bị chi phối bởi biến bỏ sót không quan sát được. Ngoài ra, kiểm định nghiệm đơn vị ADF trên mười chuỗi thời gian cho thấy chuỗi giá nhà Hamilton với , chênh lệch TED với , chênh lệch Baa với và hai chuỗi HP đều dừng chặt ở mức , trong khi độ dai dẳng cao ở chuỗi tiêu dùng Hamilton và tỷ lệ vỡ nợ phản ánh chính xác cấu trúc nội sinh kéo dài hậu khủng hoảng. Kiểm tra độc lập thuật toán hợp lý cực đại Markov hai trạng thái theo Hamilton (1989) trên cửa sổ 2000Q1–2015Q4 phục hồi chuẩn xác mức mua sắm chính phủ chủ động GDP với xác suất duy trì so với trong lưu trữ pol_paths.mat, và mức chuyển giao GDP với xác suất duy trì so với trong tệp gốc.
5. Thảo luận cơ chế kinh tế và hàm ý chính sách
5.1. Số nhân cấu trúc theo quy tắc tiền tệ và phân nhóm bốn chế độ thực nghiệm
Sự đối chiếu song hành giữa mô phỏng cấu trúc phi tuyến trong RAXNSH và bằng chứng thực nghiệm đa nền tảng làm sáng tỏ lý do vì sao cùng một gói chính sách tài khóa có thể mang lại hiệu quả hoàn toàn khác biệt tùy theo bối cảnh bảng cân đối ngân hàng và phản ứng chính sách tiền tệ. Hình 4 trình bày đồng thời hai lớp bằng chứng: Panel A đối chiếu số nhân hiện giá chiết khấu 20 quý cực đại từ các bảng hiệu chuẩn gốc taylor_rule.txt của tác giả theo biến thiên tham số lạm phát và sản lượng , còn Panel B phân nhóm thực nghiệm quý thành bốn vùng chế độ theo cường độ căng thẳng tài chính và trạng thái can thiệp tài khóa.

Trên phương diện cấu trúc lý thuyết, khác với lập luận chỉ tập trung vào chi tiêu công truyền thống trong Christiano, Eichenbaum và Rebelo (2011) hay Ramey và Zubairy (2018), cơ chế khuếch đại bảng cân đối tương đồng với Gertler và Karadi (2011) cho thấy việc bảo lãnh nợ ngân hàng làm giảm trực tiếp chi phí huy động tiền gửi, thu hẹp chênh lệch tín dụng trung gian và ngăn chặn vòng xoáy thu hẹp tín dụng mà không gây áp lực lấn át chi phí tài khóa ngay lập tức nếu ngân hàng ít rủi ro hơn. Đáng chú ý, khi ngân hàng trung ương phản ứng cứng rắn với lạm phát tại , số nhân chi tiêu công giảm từ xuống và số nhân chuyển giao giảm từ xuống , trong khi số nhân bơm vốn ngân hàng vọt lên tới nhờ tháo gỡ nút thắt nguồn cung vốn cho hệ thống tín dụng trong lúc lãi suất chính sách kiềm chế cầu truyền thống.
| Nhóm chế độ thực nghiệm | Số quý | Tiêu dùng Hamilton TB | Sản lượng Hamilton TB | Chênh lệch Baa TB | Chênh lệch TED TB | Vỡ nợ thế chấp TB | Bơm vốn TARP TB | Bảo lãnh FDIC TB |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nhóm 1 — Khủng hoảng và kích thích tài khóa | 19 | -2.6944 | -2.6537 | 3.3583 | 0.5500 | 5.1616 | 1.1240 | 8.6922 |
| Nhóm 2 — Khủng hoảng và không kích thích mới | 36 | 0.6553 | 0.3083 | 2.2945 | 0.8330 | 3.7044 | 0.0000 | 0.0000 |
| Nhóm 3 — Bình thường và duy trì chính sách | 12 | -0.4110 | 0.3009 | 2.6200 | 0.2311 | 4.0358 | 0.0923 | 6.1680 |
| Nhóm 4 — Bình thường và trung tính tài khóa | 48 | 0.8151 | 0.9416 | 1.8548 | 0.5008 | 2.7708 | 0.0000 | 0.0000 |
Ghi chú: Các giá trị báo cáo là trung bình cộng trong từng nhóm chế độ trên 115 quan sát trễ hợp lệ; Tiêu chí phân loại căng thẳng tài chính xác định theo kỳ trước có chênh lệch TED từ điểm phần trăm hoặc chênh lệch Baa từ điểm phần trăm trở lên, còn trạng thái kích thích tài khóa xác định khi tổng tỷ trọng bốn công cụ tài khóa vượt ngưỡng GDP năm 2007.
Từ Bảng 5, Nhóm 1 gồm 19 quý trùng khớp trực tiếp với giai đoạn khủng hoảng ngân hàng nghiêm trọng nhất, nơi tiêu dùng Hamilton bình quân sụt , chênh lệch Baa vọt lên điểm phần trăm và vỡ nợ thế chấp lên tới , buộc nhà nước huy động bình quân GDP vốn chủ sở hữu TARP và GDP bảo lãnh FDIC. So với Nhóm 2 nơi căng thẳng mang tính cục bộ hơn và chênh lệch TED cao ở mức điểm phần trăm nhưng chưa kéo sập tiêu dùng, chính mức độ phối hợp đồng bộ giữa các gói tài khóa và bảo lãnh ở Nhóm 1 kết hợp với giai đoạn rút lui ở Nhóm 3 đã đưa nền kinh tế phục hồi ổn định trở lại quỹ đạo Nhóm 4 với tiêu dùng bình quân và chênh lệch Baa chỉ điểm phần trăm.
6. Kết luận
Nghiên cứu tái lập đa nền tảng này đã khôi phục, chuẩn hóa và kiểm chứng độc lập hoàn toàn dữ liệu thực chứng cùng toàn bộ mười hai đặc tả hồi quy xoay quanh công trình của Faria-e-Castro (2024) từ kho lưu trữ doi:10.7910/DVN/RAXNSH. Dựa trên tệp dữ liệu chuẩn hóa us_fiscal_multipliers_financial_crises.csv gồm quan sát thực đo nguyên bản từ 1987Q1 đến 2015Q4, toàn bộ mười hai mô hình đạt sự trùng khớp tuyệt đối giữa Stata 18 MP, R 4.3.1, Python 3.13 và dịch vụ EcoData MCP, đồng thời phục hồi chính xác các tham số độ bền vững chính sách và ở trong sai số dưới so với hiệu chuẩn DSGE gốc. Hệ thống kiểm định chẩn đoán mở rộng khẳng định vai trò thiết yếu của bộ lọc Hamilton so với bộ lọc HP, nhu cầu bắt buộc của sai số chuẩn vững HC1 và Newey–West HAC bốn độ trễ khi phương sai phần dư biến động gấp đôi trong các đợt bảo lãnh khẩn cấp, và sức mạnh thực chứng của các gói bơm vốn ngân hàng trong việc hạ nhiệt chênh lệch tín dụng Baa và thương phiếu ABCP vượt trội qua kiểm định chọn lọc Oster.
Phụ lục A. Báo cáo bình duyệt học thuật độc lập
A.1. Đánh giá tổng quan đóng góp học thuật và vị thế nghiên cứu
Công trình của Faria-e-Castro (2024) kết nối nghiên cứu số nhân tài khóa tại giới hạn lãi suất bằng không của Christiano, Eichenbaum và Rebelo (2011) và Ramey và Zubairy (2018) với mô hình trung gian tài chính theo Gertler và Karadi (2011). Qua mô hình cân bằng tổng thể phi tuyến mười một trạng thái tích hợp vỡ nợ nội sinh hộ gia đình lẫn ngân hàng và bộ lọc hạt, tác giả ước tính gói cứu trợ 2008–2013 bảo toàn tiêu dùng quý dừng với thứ tự số nhân .
Tái lập xác nhận mười hai đặc tả thực nghiệm khớp giữa Python, R và Stata, lệch dưới trên máy chủ độc lập, và khôi phục , ở sát hiệu chuẩn và . Tuy nhiên, trùng khớp số học chỉ xác nhận tính nhất quán thu gọn chứ chưa bảo chứng nhận dạng nhân quả.
A.2. Phân tích phản biện chiến lược nhận dạng nhân quả và giả định kinh tế lượng
A.2.1. Điều kiện nhận dạng tuần tự và nội sinh chính sách tài khóa
Hồi quy phân phối trễ giả định công cụ tài khóa trễ một quý triệt tiêu tương quan đồng thời với nhiễu cấu trúc. Sai lệch tiệm cận của vector ước lượng có dạng:
Trong đó:
- : ước lượng bình phương tối thiểu và tham số nhân quả thực;
- : cỡ mẫu quý hữu hiệu;
- : ma trận mô-men bậc hai của công cụ trực giao hóa theo kiểm soát;
- : vector công cụ trễ một quý đã khử biến kiểm soát;
- : nhiễu ngẫu nhiên tại quý ;
- : bất ngờ kỳ vọng chính sách công bố trước và hệ số truyền dẫn.
Giả định bị thách thức bởi hiệu ứng dự báo trước mà Ramey và Zubairy (2018) chỉ ra cùng phản ứng cứu trợ nội sinh theo rủi ro vỡ nợ. Thiếu kiểm soát, mua sắm công đạt trên tiêu dùng còn bơm vốn đạt trên chênh lệch Baa; Ở Mô hình 11 đủ kiểm soát, bơm vốn trễ vẫn đạt ở trên vỡ nợ, phản ánh nhân quả ngược từ áp lực tín dụng tới cứu trợ. Kiểm định Oster (2019) đạt ở Mô hình 1 và đến ở Mô hình 9 và 10, song chỉ kiểm tra chọn lọc tĩnh chứ chưa xử lý nội sinh động.
A.2.2. Giả định chuyển tiếp Markov ngoại sinh và hiệu chuẩn cấu trúc
Lọc chế độ theo Hamilton (1989) trên quý áp đặt xác suất vào kích thích và sai số đo lường độ lệch chuẩn, bỏ qua chuyển tiếp phụ thuộc căng thẳng tín dụng. Mô hình cấu trúc hiệu chuẩn dù Mô hình 8 ước lượng lệch ; Khi tham số lạm phát Taylor tăng từ lên , tụt từ xuống còn vọt lên , bộc lộ độ nhạy cao trước tham số thiếu khoảng tin cậy.
A.3. Thẩm định chất lượng dữ liệu, cách đo lường biến số và độ nhạy mẫu
A.3.1. Đánh đổi giữa bộ lọc Hamilton và Hodrick–Prescott cùng tính dừng chuỗi thời gian
Chuyển từ bộ lọc Hodrick và Prescott (1997) sang Hamilton (2018) giúp Mô hình 1 đạt , bảo toàn tác động vỡ nợ , giá nhà và đạt RESET ở ; Bộ lọc Hodrick–Prescott ở Mô hình 2 co mua sắm xuống và bác bỏ dạng hàm ở . Ngược lại, kiểm định ADF cho thấy chuỗi Hodrick–Prescott dừng ở , còn tiêu dùng Hamilton , sản lượng Hamilton , năng suất , vỡ nợ và ABCP không bác bỏ nghiệm đơn vị ở , đi kèm hệ số trễ tới ở Mô hình 9 và ở Mô hình 11.
A.3.2. Đo lường công cụ tài khóa, phân bố chế độ và suy luận chuẩn vững
Chuẩn hóa theo GDP năm 2007 và đặt hạn mức bảo lãnh đạt đỉnh GDP vào năm 2012Q1 ngang chi ngân sách dễ thổi phồng gánh nặng tài khóa. Trong quý, biến động bơm vốn và bảo lãnh cô đặc vào quý khủng hoảng kích thích, khiến Mô hình 12 mất lực kiểm định tương tác với .
| Đặc tả kiểm định | Cỡ mẫu | HC1 trên OLS | BP | BG bậc bốn | RESET |
|---|---|---|---|---|---|
| Mô hình 1 — Tiêu dùng Hamilton | 115 | 1.0574 | 0.6122 | 0.0003 | 0.8148 |
| Mô hình 2 — Tiêu dùng HP | 115 | 0.7704 | 0.0824 | 0.0057 | 0.0151 |
| Mô hình 7 — Bền vững gồm FDIC | 63 | 2.1632 | 0.0151 | 0.9784 | 0.0564 |
| Mô hình 9 — Chênh lệch Baa | 115 | 1.9517 | 0.0001 | 0.0003 | 0.0731 |
| Mô hình 10 — Chênh lệch ABCP | 59 | 1.2898 | 0.0001 | 0.0091 | 0.1119 |
| Mô hình 11 — Vỡ nợ thế chấp | 115 | 1.0136 | 0.0808 | 0.0001 | 0.4227 |
Ghi chú: HC1 trên OLS là tỷ số sai số chuẩn vững White (1980) trên OLS giản lược; Các cột BP, BG bậc bốn và RESET báo cáo xác suất kiểm định Breusch–Pagan, Breusch–Godfrey bậc bốn và Ramsey RESET bậc hai.
Theo Bảng A1, phương sai thay đổi tại Mô hình 7 với và Mô hình 9, 10 với khiến sai số HC1 theo White (1980) phình gấp và lần; Tự tương quan bậc bốn xuất hiện ở chín mô hình, buộc dùng sai số Newey và West (1987) và kéo TED ở Mô hình 10 từ lên .
A.4. Các hạn chế cốt lõi trọng yếu của nghiên cứu gốc
- Nội sinh chính sách và chệch đồng thời: Giả định bị vi phạm do độ trễ lập pháp và cứu trợ theo kỳ vọng vỡ nợ, biểu hiện qua dấu khi thiếu kiểm soát và ở của bơm vốn trên vỡ nợ ở Mô hình 11, gây chệch ước lượng bất chấp ngưỡng tĩnh Oster (2019).
- Chệch hữu hạn mẫu từ biến cận nghiệm đơn vị: Chuỗi Hamilton và vỡ nợ không bác bỏ nghiệm đơn vị ADF ở cùng hệ số trễ tới và , gây chệch suy giảm mẫu nhỏ và tự tương quan ở ; Bộ lọc Hodrick và Prescott (1997) lại làm mượt điểm gãy và vi phạm RESET ở .
- Suy hao bậc tự do và sai lệch suy luận phương sai thay đổi: Biến thiên chính sách cô đặc trong quý khủng hoảng làm mất lực kiểm định tương tác ở Mô hình 12, còn phương sai thay đổi ở khiến sai số OLS giản lược thu hẹp giả tạo khoảng tin cậy hơn hai lần.
- Tham số Markov ngoại sinh và bất đối xứng đo lường bảo lãnh: Khóa xác suất chuyển chế độ ở , sai số đo lường ở , hiệu chuẩn lệch so với và đồng nhất bảo lãnh với chi ngân sách làm lệch chi phí tài khóa, khiến tụt từ xuống tại .
- Biến bỏ sót thể chế và tính không đồng nhất xuyên quốc gia: Chuỗi Hoa Kỳ chỉ gồm một khủng hoảng ngân hàng 2008–2010 với đặc thù đồng tiền dự trữ, tạo biến bỏ sót cấu trúc và tham số không đồng nhất khi ngoại suy sang nền kinh tế mở quy mô nhỏ.
A.5. Khuyến nghị nâng cấp mô hình và hướng mở rộng công bố quốc tế
- Phép chiếu cục bộ phụ thuộc trạng thái với biến công cụ tin tức: Thay hồi quy trễ bằng phép chiếu cục bộ kết hợp bất ngờ tin tức tài khóa theo Ramey và Zubairy (2018) để loại chệch đồng thời:
Trong đó:
- : biến thiên tích lũy tiêu dùng tại chân trời quý;
- : hằng số chặn theo chân trời ;
- : chỉ báo căng thẳng tài chính trễ một quý;
- : cú sốc tài khóa ngoại sinh từ tin tức chính sách;
- : số nhân cục bộ trạng thái căng thẳng và bình thường;
- : tham số điều chỉnh và biến kiểm soát trễ;
- : phần dư dự báo có cấu trúc trung bình trượt bậc .
- Ước lượng Bayes tuần tự với chuyển tiếp nội sinh: Tham số hóa xác suất chuyển chế độ theo và cùng ước lượng Bayes toàn phần để gắn khoảng tin cậy cho và qua các quy tắc Taylor.
- Suy luận băng thông cố định và đồng liên kết mẫu nhỏ: Bổ sung kiểm định đứt gãy cấu trúc, mô hình hiệu chỉnh sai số vector cho vỡ nợ và chênh lệch tín dụng cùng bootstrap khối động.
- Mở rộng dữ liệu bảng đa quốc gia: Xây dựng bảng theo quý gồm các nền kinh tế từng bảo lãnh nợ ngân hàng để kiểm chứng tính vững quốc tế của số nhân bảo lãnh.
Tài liệu tham khảo
- Christiano, L., Eichenbaum, M., & Rebelo, S. (2011). When Is the Government Spending Multiplier Large? Journal of Political Economy, 119, 78–121. https://doi.org/10.1086/659312 ↩
- Faria-e-Castro, M. (2024). Fiscal Multipliers and Financial Crises Replication dataset: [https://doi.org/10.7910/DVN/RAXNSH]. The Review of Economics and Statistics, 106, 728–747. https://doi.org/10.1162/rest_a_01163 ↩
- Gertler, M., & Karadi, P. (2011). A Model of Unconventional Monetary Policy. Journal of Monetary Economics, 58, 17–34. https://doi.org/10.1016/j.jmoneco.2010.10.004 ↩
- Hamilton, J. D. (1989). A New Approach to the Economic Analysis of Nonstationary Time Series and the Business Cycle. Econometrica, 57, 357–384. https://doi.org/10.2307/1912559 ↩
- Hamilton, J. D. (2018). Why You Should Never Use the Hodrick-Prescott Filter. The Review of Economics and Statistics, 100, 831–843. https://doi.org/10.1162/rest_a_00706 ↩
- Hodrick, R. J., & Prescott, E. C. (1997). Postwar U.S. Business Cycles: An Empirical Investigation. Journal of Money, Credit and Banking, 29, 1–16. https://doi.org/10.2307/2953682 ↩
- Newey, W. K., & West, K. D. (1987). A Simple, Positive Semi-Definite, Heteroskedasticity and Autocorrelation Consistent Covariance Matrix. Econometrica, 55, 703–708. https://doi.org/10.2307/1913610 ↩
- Oster, E. (2019). Unobservable Selection and Coefficient Stability: Theory and Evidence. Journal of Business & Economic Statistics, 37, 187–204. https://doi.org/10.1080/07350015.2016.1227711 ↩
- Ramey, V. A., & Zubairy, S. (2018). Government Spending Multipliers in Good Times and in Bad: Evidence from US Historical Data. Journal of Political Economy, 126, 850–901. https://doi.org/10.1086/696277 ↩
- White, H. (1980). A Heteroskedasticity-Consistent Covariance Matrix Estimator and a Direct Test for Heteroskedasticity. Econometrica, 48, 817–838. https://doi.org/10.2307/1912934 ↩
us_fiscal_multipliers_financial_crisesobs_idperiodyearquartertq_idxin_post2000is_recshadow_ffrtfp_u_detrendbaa_spreadted_spreadabcp_spreadMở khóa dữ liệu & mã lệnh tái lập
Sau khi theo dõi phần phân tích định lượng và bình duyệt học thuật phía trên, mời bạn đăng nhập nếu đã có gói thành viên hoặc tham gia cộng đồng nghiên cứu EcoLab để trực tiếp kiểm chứng từng hệ số ước lượng trên máy cá nhân.
Khớp chính xác tên biến, đặc tả sai số chuẩn vững và ma trận kiểm định chẩn đoán của bài nghiên cứu.
Sẵn sàng nạp trực tiếp vào môi trường thống kê cá nhân để đối chiếu độc lập từng bảng kết quả.
Đóng gói đồng bộ bản thảo chuẩn công bố tạp chí DOCX & PDF, tệp dữ liệu CSV, ba kịch bản ước lượng R · Stata · Python và hướng dẫn thực thi.
Mỗi liên kết tải xuống được cấp chữ ký bảo mật riêng cho tài khoản thành viên và tự động làm mới mượt mà ngay trên trang đọc.




